[Trading Tips] Ba mẫu hình cơ bản của chu kỳ và tại sao VN-Index sụt giảm hơn 8 điểm vào ngày 18.12.2015

Trading cần thật đơn giản. Nếu các quy tắc đầu tư của bạn quá phức tạp sẽ khiến cho bạn trở nên khó áp dụng trong thực tế. Một trong những thực tế đơn giản mà các trader không nhận ra là sự lặp đi lặp lại có tính chu kỳ của giá cả. Hiểu quy tắc vận động của thị trường sẽ giúp chúng ta dự báo chính xác diễn biến của giá cả. Trong phần dưới đây, tôi sẽ minh họa cho các bạn thấy tại sao VN-Index bị bán tháo hơn 8 điểm vào ngày 18.12.2015. Đơn giản thôi, một khi chúng ta nhận thấy, biểu đồ giá chưa hoàn tất mẫu hình cơ bản về giá thì chưa thể tăng trưởng được.

Điều này được đề cập trong cuốn sách, do chính Huy viết: "Ảnh hưởng hiện tượng đia tâm đến TTCK Việt Nam"

Về cơ bản, một chu kỳ mẹ có thể bao gồm 2 hoặc 3 chu kỳ con. Hình sau minh họa Ba mẫu hình cơ bản của bất cứ chu kỳ nào. Bên tay trái là mẫu hình tăng giá và phía tay phải là mẫu hình giảm giá. Nói một cách đơn giản, trong một chu kỳ giá sẽ có 2 hoặc 3 nhịp sóng nhỏ hơn nằm phía trong.

[Trading Tips] Cách thức sử dụng sử dụng đường trung bình di động để đo lường chu kỳ: Minh họa VN-Index

Đường trung bình di động, một công cụ đơn giản nhưng hết sức hữu ích và có nhiều biến hóa ảo diệu trong phân tích kỹ thuật. Hurst, một nhà kỹ sư vật lý cũng là một trader nổi tiếng đã kiếm hàng triệu USD từ việc sử dụng đường trung bình di động nhằm phát hiện chu kỳ vận động trên thị trường tài chính.

Hurst nói rằng, bí quyết của việc sử dụng đường trung bình đi động là chu kỳ thời gian hợp lý. Trong cuốn sách định thời điểm thị trường của Raymond Merriman, ông sử dụng đường trung bình đi dộng để đo lường chu kỳ giống như Hurst từng làm. Raymond Merriman cho rằng, đối với các trader vị thế, mỗi năm thường có 2-3 đợt sóng kéo dài 2-3 tháng. Nếu bạn không tin, có thể bật máy tính để kiểm tra đồ thị giá. Từ năm 2003 đến nay, phần lớn các năm VN-Index đếu có ít nhất là 2 con sóng (ngoại trừ 2008), mỗi con thường diễn ra 2-3 tháng.

Raymond Meriman đề xuất 2 đường trung bình di động là MA 14 ngày và MA 42 ngày để kiểm tra xu hướng của thị trường. Nếu giá nằm trên MA 14 ngày, và MA 14 ngày nằm trên MA 42 ngày, xu hướng là tăng. Lập luận ngược lại cho giảm giá.

Đường MA 42 ngày thường được sử dụng cho các trader trên thị trường hàng hóa. Tuy nhiên, tôi phát hiện thấy các trader trên thị trường stock thường hay sử dụng MA 50 ngày như là đường lọc xu hướng. Nếu giá phá quá đường MA 50 ngày, thường giá sẽ tiếp tục tăng và giảm một khoảng cách xa sau đó.

Nếu các bạn quan sát đường MA 50 ngày của VN-Index, các bạn sẽ thấy, phần lớn các trường hợp khi giá phá vỡ (cắt lên hoặc cắt xuống) đường MA 50 ngày, giá sẽ tiếp tục chuyển động theo hướng cắt ít nhất một đoạn nữa. Ví dụ gần đây, khi giá cắt xuống MA 50 ngày vào ngày 27.11.2015, giá tiếp tục giảm cho đến đầu tháng 12 mới chịu dừng lại. 

Tại sao phải sử dụng MA 15 ngày và MA 50 ngày để xác định chu kỳ chứng khoán, các bạn có thể tham khảo chi tiết cuốn sách: Định thời điểm thị trường: Chu kỳ và mẫu hình trên các chỉ số chứng khoán.

Tôi có minh họa việc sử dụng cycle đối với mã cổ phiếu ưa thích ASM

[Trading Tips] Kinh nghiệm đánh giá sức mạnh đường xu hướng. Minh họa FPT

Đường xu hướng là một công cụ đơn giản trong phân tích kỹ thuật. Tuy nhiên, nếu thấu hiểu công cụ đơn giản này, bạn sẽ thấy được "uy lực" và sự hiệu quả của đường trendline trong phân tích kỹ thuật.

Trong chương 2, cuốn sách Phân tích Kỹ thuật hoạch định chiến lược giao dịch, có trình bày một số kinh nghiệm về đánh giá sức mạnh của đường trendline.

- Đơn vị thời gian càng dài, đường xu hướng càng quan trọng: Đường xu hướng trên đồ  thị tuần sẽ quan trọng hơn đường xu hướng trên đồ thị ngày.
- Đường xu hướng càng dài thì càng quan trọng: Một đường xu hướng ngắn phản ánh hành vi đám đông trong một gian đoạn ngắn. Một đường xu hướng dài hơn thể hiện hành vi đám đông suốt một thời gian dài hạn. Một thị trường đầu cơ giá lên có thể diễn ra trong vài năm (xem trường hợp mã FPT)
- Càng có sự liên kết giữa các mức giá và đường xu hướng thì đường xu hướng càng bền vững: Đường xu hướng có nhiều lần kiểm định như 4 hoặc 5 lần sẽ mạnh hơn đường xu hướng có 2-3 lần kiểm định.
- Góc tạo bởi đường xu hướng thể hiện mức độ cảm xúc của đám đông đang chi phối trên thị trường. Thị trường có thể thường diễn ra nhiều đường xu hướng có cùng 1 góc.

- Nếu khối lượng sụt giảm trong quá trình giá giảm về đường xu hướng thì đây là một tín hiệu tốt có khả năng giữ được đường xu hướng. Nếu giá giảm về đường xu hướng với khối lượng tăng thì khả năng phá vỡ đường xu hướng cao.

[Trading Tips] Sử dung ATR trong Stop Loss và Take Profit.

Chỉ báo ATR, một chỉ báo đo lường độ biến động thông dụng.

Các trader mới vào nghề thường có những hiểu biết chưa đầy đủ về nghề trading. Họ rất chú tâm đến việc mua cái gì và mua bao nhiêu. Tức chỉ chú ý đến vấn đề tham gia vào thị trường (Entry), nhưng lại rất chú ý đến vấn đề quan trọng hơn: Thoát khỏi thị trường (Exit hoặc Cut Loss). Curtis Faith, trong cuốn sách "Way of Turtle" nói rằng: Các turtle, là những trader chuyên nghiệp thường không quan tâm lắm đến việc mua cái gì và bao nhiêu, họ chú ý đến việc khi nào sẽ thoát khỏi thị trường. Điểm thoát khỏi thị trường quan trong hợn điểm gia nhập."

Do đó, việc entry giá bao nhiêu không quan trọng bằng khi nào nên Stop loss và Take Profit. 

ATR (Average True Range) là một chỉ báo đo lường độ biến động thị trường. ATR rất hữu ích trong việc đặt Stoploss và Take Profit. Độ biến động thị trường ảnh hưởng rất nhiều đến việc đặt Stop Loss hay Take Profit vì không ít trường hợp Stoploss đặt quá gần khiến cho độ biến động thị trường nuốt mất. 

Vậy ATR có phải là chỉ báo quá xa lạ. Có thể chỉ báo này rất xa lạ ở Việt Nam nhưng trên thế giới thì không (vì nhà đầu tư Việt Nam chỉ chú ý đến điểm mua bán chứ không chú  ý đến việc Stop Loss và Take Profit). Tôi đã kiểm tra lại các cuốn sách mang tính giáo trình về PTKT, ví dụ như cuốn "Những công cụ thiết yếu trong phân tích kỹ thuật thị trường tài chính" của James Chen, cuốn sách này có đề cập đến ATR.

ATR được phát triển bởi Welles Wilder như một công cụ để đo lường sự biến động của thị trường. Ai cũng biết các chỉ báo do Wilder tạo ra thì chỉ báo nào cũng được sử dụng phổ biến và thông dụng cả.

Rất nhiều trader nổi tiếng như nhóm Turtle, sử dụng ATR trong hệ thống trading của mình. 

[The Art of simple Trading] Chiến lược quản lý tài sản: Chia khóa thành công cho trader

"Trong đầu cơ, tôi không quan tâm  đúng bao nhiêu lần và sai bao nhiêu lần. Tôi chỉ quan tâm, nếu đúng, tôi sẽ mất bao nhiêu tiền và sai sẽ mất bao nhiêu tiền"- George Soros.

Đây là câu nói nổi tiếng của nhà đầu cơ huyền thoại Soros mà tôi gần như "khắc cốt, ghi tâm". Trong hàng loạt các câu nói kinh điển của các nhà đầu cơ, đầu tư, đây là câu nói mà tôi cho rằng nó đã xác định đúng yếu tố quyết định thành công của trader. Trong trader, yếu tố tâm lý chi phối đến 80% khả năng thành công. Hệ thống giao dịch chỉ chiếm khoảng 10% và 10% là các yếu tố khác.

Vậy làm thế nào để có một tâm lý giao dịch ổn định, không  bị chi phối bởi những diễn biến của thị trường. Trước hết, bạn phải thiết kế một hệ thống giao dịch. Trong loạt bài trước tôi đã chỉ ra môt số hệ thống giao dịch dựa trên việc biến hóa kết hợp của các chỉ báo, đọc hành động giá...Mỗi con người có mỗi cá tính và do đó, chỉ có một số hệ thống giao dịch phù hợp. Thứ hai, hãy cố gắng đơn giản hóa hệ thống giao dịch của bạn. Các quy tắc giao dịch của bạn càng đơn giản, rõ ràng sẽ giúp bạn dễ vận hành. Quá nhiều quy tắc sẽ khiến bị rối trí, nhất là những lúc thị trường đang chống lai vị thế giao dịch của bạn. Và thứ ba, điều cực kỳ quan trọng là có một chiến lược quản trị tài sản, rủi ro, tiền bạc thật tốt.

John Murphy, một trader và cũng là một nhà viết sách nổi tiếng, đã viết hẳn riêng một chương 16 nói về Chiến lược quản lý tài sản trong  cuốn sách "Phân tích kỹ thuật thị trường tài chính".

[The art of Simple Trading] Bài 8: Thế Giới Biến hóa Ảo Diệu của các đường trung bình di động.

Trong các bài trước, tôi đã minh họa cho các bạn sự biến hóa của các hệ thống chỉ báo từ một số công cụ phân tích kỹ thuật. Trong bài này, tôi muốn các bạn biết đến đường trung bình di động. Trong các hệ thống trading mà tôi sử dụng, hệ thống trading dựa trên các đường trung bình di động là công cụ tôi ưa thích sử dụng và là hệ thống giao dịch chính. 

Đường trung bình di động (MA) chỉ đơn giản là bình quân của giá nhưng lại có sự biến hóa hết sức ảo diệu. Tôi đã từng nói, đường MA là nền tảng biến hóa cho nhiều chỉ báo như MACD, Ichimoku, Aligator, Guppy Moving Averaging....

Thậm chí ngay việc sử dụng các đường trung bình di động khác nhau cũng là sự biến hóa hết sức ảo diệu. Tôi đã nhìn thấy nhiều trader nổi tiếng trên thế giới như J,M.Hurst kiếm hàng triệu USD chỉ bằng cách sử dụng đường trung bình di động. Sau nhiều năm tháng sử dụng, tôi đã nhìn thấy rất nhiều sự thi triển biến hóa của hệ thống đường trung bình di động. Sự biến hóa của nó là do chúng ta thay đổi thời gian sử dụng của các đường trung bình di động.

Điều căn bản khi sử dụng hệ thống trung bình di động đó là thời gian. Thời gian là mấu chốt khi sử dụng hệ thống đường trung bình di động. Tiếp theo, đó là quan sát trật tự của các đường trung bình di động. Trong chương 9: "Thế giới các đường trung bình di động" của  cuốn sách "Những công cụ thiết yếu trong phân tích kỹ thuật thị trường tài chính" miêu tả về cách thức cơ bản sử dụng hệ thống đường trung bình di động. Về cơ bản, hệ thống đường trung bình di động xác nhận xu hướng tăng khi giá nằm trên một trật tự đúng các đường trung bình đi động. Trong xu hướng tăng, đường trung bình di động ngắn ngày phải nằm trên đường trung bình di động dài ngày. Trong xu hướng giảm, đường trung bình di động ngắn ngày phải nằm dưới đường trung bình di động dài ngày. (chi tiết tham khảo ở sách).

[The Art of Simple Trading] Bài 7: Trading for a Living (Minh họa VN-Index)

"Mọi thứ đều nên đơn giản như nó vốn có, nhưng không nên đơn giản hơn. "
Everything should be as simple as it is, but not simpler.--Albert Einstein

Qua 6 bài viết, tôi nghĩ rằng các bạn đã thấy hệ thống trading đơn giản, được biến hóa từ những công cụ kỹ thuật phổ biến. Một lần nữa, tôi luôn cho rằng trading là phải đơn giản nhưng không có nghĩa là "đơn giản hơn". Nghĩa là không phải chúng ta loại bỏ để biến điều phức tạp thành đơn giản mà chúng ta phải làm ngược lại. Hiểu những điều đơn giản và sự biến hóa của sự đơn giản vốn được nhìn nhận như sự phức tạp.

Đơn giản không có nghĩa là "thô sơ" mà là "tinh tế" và "biến hóa". Tôi đã trình bày riêng lẽ các hệ thống giao dịch. Trong bài viết này, tôi muốn minh họa rõ hơn sự đơn giản của vấn đề trading được biến hóa như thế nào.